جمعه ٠٩ آبان ١٣٩٩
بسته شماره بیست و سه:شکایت از جریان انتخابات

شکایت از جریان انتخابات

    فصل هشتم قانون انتخابات مجلسْ مشتمل بر موادّ (68) الی (74) به شکایت از جریان انتخابات «و نحوۀ رسیدگی» به آن اختصاص دارد. «هیأت های اجرائیِ مراکز حوزه های انتخابیّهْ موظّفند از تاریخ تشکیل هیأت اجرائی تا دو روز پس از اِعلام نتیجۀ أخذ رأی انتخابات، شکایات واصله را بپذیرند و حدّاکثر ظرف هفت روز از تاریخ دریافت شکایات در جلسۀ مشترک هیأت های اجرائی و نظارت حوزۀ انتخابیّه به آنها رسیدگی نمایند». همچنین «کسانی که از نحوۀ برگزاری انتخابات شکایت داشته باشند، می توانند ظرف هفت روز از تاریخ أخذ رأی شکایت مستند خود را به دبیرخانۀ شورای نگهبان نیز تسلیم دارند». شکایت از جریان انتخابات دو مرجع دارد؛هیأتهای اجرائی و شورای نگهبان. نخستین نکتۀ قابل ذکر آنست که صرفاً هیأتهای اجرائیِ مراکز حوزه های انتخابیّه، صلاحیّت قبول شکایات و بررسی آنها را دارند و شاکیان نمی توانند شکایت خود را به هیأتهای اجرائی حوزه های فرعی انتخابات تسلیم دارند. هیأتهای اجرائی مراکز حوزه های انتخابیّه از لحظۀ تشکیل موظّف به قبول شکایات شهروندان هستند و این تکلیف تا دو روز پس از اِعلام نتیجۀ أخذ آراء، استمرار خواهد داشت. زمان مقرّر برای اِعلام شکایت به هیأت اجرائی نشانگر آنست که این شکایتها میتوانند از کلیّۀ مراحل و فرآیندهای اجراء انتخابات انجام گیرند. البتّه بر این اِطلاق دو استثناء وارد است؛ نخست آنکه مرجع شکایت از نحوه و نتیجۀ رسیدگی به صلاحیّت داوطلبان در هیأت اجرائی، هیأت نظارت استان است و داوطلب ردّ صلاحیّت شده در هیأت اجرائی نمیتواند شکایت خود از بررسی صلاحیّتش در هیأت اجرائی را به خود این هیأت ارائه نماید، دوّم اینکه هر گاه شکایت جنبۀ قضائی داشته و شاکی مدّعی وقوع جرمی بوده و خواستار مجازات قانونی آن باشد، طبیعتاً مرجع شکایت، محکمۀ قضائی خواهد بود و شکایات انتخاباتی در محاکم قضائی باید «خارج از نوبت» مورد رسیدگی قرار گیرند. امّا «از موقع ثبت نام تا پایان انتخابات، اِحضار و بازداشت نامزدهای نمایندگی... در رابطه با اتّهامات قبل از نامزدی و یا تخلّفات انتخاباتی ممنوع است».

    اختصاص صلاحیّت دریافت شکایات به هیأت اجرائی مرکز حوزۀ انتخابیّه، دلالت بر این معنا دارد که شکایت از جریان انتخابات در حوزه های فرعی نیز باید به هیأت اجرائی مرکز حوزۀ انتخابیّه تسلیم گردد و این بدان معنی خواهد بود که قانون نوعی از نظارت بر حوزۀ وظایف هیأت اجرائی حوزۀ فرعی را برای هیأت اجرائی مرکز حوزۀ انتخابیّه مقرّر نموده است. همچنین زمان مقرّر برای اِعلام شکایت در شورای نگهبان، یعنی پس از تاریخ أخذ رأی به مدّت هفت روز، نشانگر آن است که شکایت در شورای نگهبان ناظر بر عدم صحّت أخذ و شمارش آراء توانَد بود. شکایاتی قابل طرح در هیأت اجرائی و شورای نگهبان هستند که هویّت کامل شاکی در آن مشخّص باشد. همچنین شکایت بدون دلیل و مدرک میتوانند تحت عنوان قانونیِ «افتراء» موجب تعقیب کیفری شاکیِ مُفتَری باشد. هرچند صرف وصول شکایت نمیتواند مانع ادامۀ کار انتخابات باشد ولی نتیجۀ رسیدگی به شکایات میتواند به اِبطال انتخابات «در یک یا چند شعبه» نیز بیانجامد. البتّه هیأت اجرائی تنها میتواند نسبت به اِبطال انتخابات شعبی اقدام نماید که «در سرنوشت انتخابات مؤثّر» نباشند؛ «چناچه اِبطال همه یا قسمتی از آراء یک یا چند صندوق أخذ رأی در تغییر سرنوشت انتخابات مؤثّر باشد، تصمیم با شورای نگهبان است». اِبطال انتخابات در کلّ یک حوزۀ انتخابیّه نیز به طریق اولی در صلاحیّت شورای نگهبان به عنوان «داور عالی جریان انتخابات» است.

    هرچند دریافت شکایت در صلاحیّت هیأتهای اجرائی حوزه های فرعی نیست، امّا به نظر نمیرسد که این هیأتها صالح به اِبطال انتخابات شعب غیرمؤثر در سرنوشت انتخابات نباشند، چرا که مبنای اِبطال انتخابات شعب به دست هیأت اجرائی، «بررسی شکایات و گزارشها»ست و هیأت اجرائی حوزۀ فرعی هرچند نمیتواند شکایتی دریافت نماید، امّا صلاحیّت دریافت «گزارشها» را دارد و بر اساس آنها میتواند نسبت به اِبطال صندوقها یا شعبی در حوزۀ تحت صلاحیّت خود اقدام نماید. «توقّف یا اِبطال انتخابات» در هر صورت و توسّط هر مرجعی «باید مستند به قانون و همراه با اَسناد و مدارک معتبر و با رأی اکثریّت» صورت پذیرد.

    «کلیّۀ شکایات مربوط به انتخابات» پس از پایان انتخابات«عیناً به مجلس فرستاده خواهد شد». برای منتخبان کلیّۀ حوزه های انتخاباتی که صحّت انتخابات آنها توسّط شورای نگهبان «ردّ» نشده است، توسّط هیأتهای اجرائی مربوطه، اعتبارنامه صادر خواهد شد. لیکن تا این اعتبارنامه به تصویب منتخبان ملّت در مجلس نرسد، فاقد سندیّت نمایندگی برای منتخبان حوزه های انتخابیّه خواهد بود. منتخبان دورۀ جدید مجلس بایستی با ملاحضۀ پروندۀ شکایتهای انتخاباتی طرح شده در هیأتهای اجرائی و شورای نگهبان، در خصوص صحّت یا عدم صحّت جریان انتخابات در حوزه های انتخابیّۀ سراسر کشور، داوری نهایی را انجام دهند و بر اساس این داوری نسبت به تصویب یا عدم تصویب اعتبارنامۀ نمایندگیِ منتخبان حوزه های انتخابیّه اقدام نمایند. مجلس، آخرین مرجع تأیید صحّت انتخاباتِ مربوط به خود است.

لیست بسته ها
تمامی حقوق این وب سایت محفوظ و متعلق به استانداری استان اردبیل می باشد. تاریخ آخرین به روز رسانی:جمعه ٠٩ آبان ١٣٩٩