شهرستان بيله سوار
نام پيشين بيله سوار در زبانهاي مردم آذربايجان، آران و ارمنستان ‹آران› (آرانلوق) به معناي دشت آفتابگير گرمسير و زمستانگاه است. بعدها آن را پيل سوار، بيل سوار و سپس بيله سوار ناميدند.
پيله سوار يا بيله سوار واژهاي پارسي است و از دو پارة ‹پيله› يا ‹بيله› و ‹سوار› تشكيل شده است. پيله ، به معني زمين خشك پهناوري، كه در ميان دو آب يا دو رودخانه قرار گرفته باشد و بيله به معني خشكي و جزيره ميان دو رودخانه است. و پيله و بيله هر دو داراي يك معني هستند، و شهر بيله سوار هم بين رودخانة بالهارودو آق بيگلر قرار گرفته است. سوار به معني كرانة رود است و كسي كه بر روي اسب ، اتومبيل و كشتي نشينيد و از جايي به جايي رود يا پيادة چالاكي كه بر روي زمين راه رود.
بنابراين پيلهسوار يا بيله سوار ، يعني مردمي كه ساكن و اهل پيله يا بيله (سرزمين بين دو رود) هستند. بعضيها بر اين باروند كه نادرشاه افشار در 1148 هـ.ق هنگامي كه براي تاجگذاري رهسپار اصلاندوز بود، لشكريانش داراي پيل يا فيل بوده و مدتي در اين ناحيه اردو زده بودند. از اين رو به پيل سوار، پيله سوار سرشناس شده بود.
مردم محل مي گويند در زمان ناردشاه افشار، سربازي سوار بر اسب با توبرهاي آويزان بر گردن اسب به پيش مي آمده، نادرشاه پرسيده چه كسي سوار بر اين پيل است؟ چون اسب را شبيه به فيل ديده است، از آن زمان اين محل به پيل سوار سرشناس شده است.
مـــــي گويند امراي آل بويه در آنجا حكومت داشتهاند و به مناسبت تنومندي يكي از آنان ، اين محل را پيله سوار ميگفتند.
حمدالله مستوفي از اين شهر به نام پيلسوار يا پيله سوار، ياد كرده است.
‹پيلسوار از اقليم پنجم است، اميري پيلهسوار نام، يعني سوار بزرگ از امراي آل بويه ساخت و اكنون به قدر ديهي مانده است.›
با توجه به گفتمان بالا، نمي توان نظريههاي مردم و نوشتة نزهه القلوب را رد كرد ، اما با بررسي جايگاه جغرافيايي و طبيعي اين شهر، كه در ميان دو رودخانه قرار گرفته است، بيله سوار، يعني مردمي كه ساكن سرزمين بين دو رود هستند، نامي علمي و قابل قبول تر است.
جغرافياي طبيعي:
شهرستان بيله سوار با وسعت 1945 كيلومتر مربع در شمال شرقي استان اردبيل واقع شده است. اين شهرستــــــان از سه جهت شمال، مشرق و جنوب به كشور آذربايجان و از طرف مغرب به شهرستان پارس آباد متصل ميشود. شهرستان بيله سوار از نظر كشاورزي حاصل خيزترين زمين را در سطح استان دارد و به نام بيله سوار زرخيز معروف است. همچنين طبيعت زيبا و مواهب الهي بيله سوار جاذبة خاصي به اين شهرستان بخشيده است. گمرك بين المللي و بازارچه مشترك و پايانه مرزي آسياي ميانه با جمهوري آذربايجان تاثير فراواني در شكوفائي اقتصاد شهرستان دارد. در سال 75 درصد شاغلان 10 ساله شهرستان 2/61 درصد در كشاورز ، شكار، جنگل داري و ماهي گيري و 9/3 در ‹عمده فروش› بوده است.
وجه تسميه:
وجه تسميه بيله سوار را مورخين با اشكال گوناگون بيان نمودهاند از اهم آنها مي توان به اين نكات اشاره كرد بيله سوار در اصل پيله سوار ابلسكان و پس از آن به بيله سوار معروف گرديده است.
پارينه تاريخي:
پارينه تاريخي اين شهرستان را مي توان در نمونههايي از اشيا و آثار مكشوفه ‹تاليفات› بناها و عمارات قديمي آن جستجو كرد و تحقيق در اين راستا انسان را به سالهاي قبل از اسلام سوق خواهد داد. به گونه اي كه پارينه آن را حتي به 2000 سال قبل رساندهاند. اين شهر پيش از زمان اهل بويه نيز وجود داشته است نويسندگان تاريخي اعم از سياحان ، مورخان و جغرافي نويسان ، در نوشتههاي خود هر يك به نوعي از بيله سوار ياد كرده و آنرا شهري كوچك پرنعمت پر بركت ، حاصلخيز و از همه مهمتر گندم خيز و داراي خاك مرغوب خوانده اند.
جمعيت شهرستان:
جمعيت اين شهرشتان بالغ بر 59584 نفر ميباشد كه 1/32 درصد آن جمعيت شهري و 9/67 درصد روستايي مي باشد.
توزيع جمعيت شهرستان بيله سوار بر حسب سرشماري 1378
زبان و گويش:
اين شهرستان به دليل ممارست وافر با مركز داراي زبان خاصي نيست و تنها گويش آن تلفيقي از تركي آذري بيله سوار مشهور شده است.
وضعيت فرهنگي بيله سوار:
شهرستان بيله سوار به دليل وجود اكابر و اعاظم بسيار ، محلي مناسب براي بسط مباني فرهنگي و رشد تعالي بديع ترين افكار پيشرفته فرهنگي ، اجتماعي بوده است. آنگونه كه با تمعق در اين خصوص به واقعيات ارزندهاي دست خواهيم يافت و شرح آن در اين مختصر نخواهد گنجيد. شهرستان بيله سوار در حال حاضر يكي از شهرستانهاي بزرگ توريستي استان محسوب ميشود و تردد بيش از چندين توريست و كاميون از آن سوي مرز موقعيت خاصي در استان و حتي كشور دارا است.
وضعيت اجتماعي
بيله سوار با نرخ جمعيتي 8/78 درصد با سواد يكي از شهرستانهاي با سواد استان به همين لحاظ از گذشته تاكنون در بسط مباني اخلاق جامعه اي نسبتاً پويا و پيشرفته معرفي گرديده است. و اصالتهاي خانوادگي و اعتقاد به مباني صحيح اسلامي آرامش را در حدي معتدل در اين شهرستان حاكم نموده است. اين شهرستان در راستاي پيروزي شكوهمندانه انقلاب اسلامي و حمايتهاي بي دريغ مردم مسلمان و متعهد آن در جريان هشت سال دفاع مقدس به يادگار نهادن چندين گلبرگ خوش رايحه جانباز و چندين كبوتر آزاد شده از قيد اسارت دشمن تبلور چشمگيري در طول اين سالها داشته است و اين افتخار مسير نمي گردد مگر به بركت قيام رهبر فقيد و بينانگذار و معمار بزرگ انقلاب اسلامي حضرت امام خميني (ره) در تداوم آن، رهبري خلف صالح امام (ره)، سفر كرده ولي امر مسلمين حضرت آيت ا… خامنهاي دامه ضله العالي كه ايران اسلامي به يمن انفاس مسيحائيش هر روز جان تازه مي گيرد.
وضعيت اقتصادي:
شهرستان بيله سوار حاصلخيزترين زمين را در سطح استان دارد و به نام سوار زرخير معروف است طبيعت زيبا و مواهب گمرك بين المللي بازارچه مشترك و پايانه آسياي ميانه با جمهوري آذربايجان تاثير فراواني در شكوفايي